Facebook

Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Składki, zasiłki, emerytury  »  Składki ZUS  »   ZUS w razie współpracy w firmie małżonka
POLECAMY
A A A  drukuj artykuł

ZUS w razie współpracy w firmie małżonka

Gazeta Podatkowa nr 93 (2072) z dnia 20.11.2023
Aneta Dąbrowska

Co do zasady, osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę jest traktowana - dla celów ZUS - jako pracownik. Podlega zatem obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu na zasadach obowiązujących osoby zatrudnione na etacie. W przypadku jednak, gdy pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, wtedy dla celów ZUS jest traktowany jako osoba współpracująca. Nie dotyczy to jednak pracownika zatrudnionego w spółce, gdy jednym z jej wspólników jest współmałżonek takiej osoby.

Definicja współpracownika

Za osobę współpracującą m.in. z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność (a także z przedsiębiorcami korzystającymi z ulgi na start) uważa się m.in. małżonka. Świadczy o tym treść art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej ustawą systemową. W przepisie tym widnieje także zapis, że małżonek może być uznany za osobę współpracującą przy prowadzeniu z nim działalności, o ile spełnia dwa warunki:

1) pozostaje z przedsiębiorcą (także korzystającym z ulgi na start) we wspólnym gospodarstwie domowym i

2) współpracuje przy prowadzeniu tej działalności.

To oznacza, że o statusie osoby współpracującej - dla celów ZUS - decyduje współpraca przy prowadzeniu działalności gospodarczej, ścisła więź rodzinna z osobą prowadzącą działalność oraz prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego.

Składki społeczne i zdrowotna za współpracownika

Za każdy miesiąc kalendarzowy przedsiębiorca opłaca za osobę z nim współpracującą składki do ZUS. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla takiej osoby stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty rocznego limitu podstawy wymiaru składek emerytalno-rentowych. Składka w nowej wysokości obowiązuje od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku (art. 18 ust. 8 ustawy systemowej). W 2023 r. wysokość tej podstawy wynosi 4.161 zł.

Natomiast podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla współpracownika stanowi kwota odpowiadająca 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez Prezesa GUS. Składka w nowej wysokości obowiązuje od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku kalendarzowego (w 2023 r. podstawa wymiaru składki zdrowotnej dla ww. osób wynosi 5.224,46 zł, a składka - 470,20 zł). Stanowi tak art. 81 ust. 2ya ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zwanej ustawą zdrowotną.

FP i FGŚP

Jeżeli współpracujący przy prowadzeniu działalności gospodarczej małżonek przedsiębiorcy podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, należy też naliczać i opłacać za taką osobę składki na FP i FS. Tak będzie do czasu osiągnięcia przez osobę współpracującą wieku co najmniej 55 lat w przypadku kobiety lub 60 lat w przypadku mężczyzny.

Przedsiębiorca nie opłaca za ww. osobę składki na FGŚP, jeśli współpraca przy prowadzeniu firmy odbywa się bezumownie. Składka na FGŚP jest natomiast należna, gdy współpraca odbywa się na podstawie umowy o pracę.

Współpraca w ramach umowy o pracę

Zawarcie umowy o pracę z małżonkiem nie powoduje nieważności takiej umowy. Obowiązuje ona strony z konsekwencjami w zakresie prawa pracy, jednak dla celów ubezpieczeniowych strona takiej umowy, określona jako pracownik, ma status osoby współpracującej, niezależnie od podstawy zatrudnienia (patrz ramka).

Wobec tego współpraca pomiędzy małżonkami może być realizowana w ramach umowy o pracę, z tego tytułu nie powstaje jednak obowiązek ubezpieczeń w ZUS przewidziany dla pracowników, jeżeli małżonkowie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, a wykonywanie pracy przez małżonka ma charakter współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I UK 272/15). To oznacza, że za każdy miesiąc kalendarzowy taka osoba powinna mieć naliczone składki ZUS na zasadach dotyczących osób współpracujących.

Umowa o pracę w spółce

Za osobę współpracującą nie uważa się natomiast małżonka jednego ze wspólników spółki osobowej (jawnej, partnerskiej, komandytowej czy komandytowo-akcyjnej), zatrudnionego w niej na umowę o pracę. Podlega on ubezpieczeniom w ZUS jako pracownik. Małżonek osoby będącej wspólnikiem takiej spółki, zatrudniony w niej na podstawie umowy o pracę, na gruncie przepisów ustawy systemowej nie jest traktowany jako osoba współpracująca, lecz posiada status pracownika. W tym przypadku umowa o pracę została bowiem zawarta ze spółką (jako płatnikiem składek), a nie z konkretną osobą prowadzącą pozarolniczą działalność.

W efekcie spółka zgłasza małżonka wspólnika do ubezpieczeń w ZUS na druku ZUS ZUA, z kodem tytułu ubezpieczenia 01 10 X X, a następnie rozlicza za niego składki ZUS na zasadach dotyczących pracowników.

"(...) forma stosunku prawnego łączącego współpracującego z osobą prowadzącą działalność gospodarczą nie ma decydującego znaczenia dla uznania pracownika za osobę współpracującą przy wykonywaniu tej działalności, na gruncie przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych. Ustawodawca określił bowiem, że nawet pracownik zatrudniony w ramach umowy o pracę jest traktowany jako osoba współpracująca, o ile spełnia on przesłanki określające taką osobę. (...)".

Wyrok SA w Szczecinie z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt III AUa 503/21

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230 ze zm.)

Ustawa z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561 ze zm.)

Więcej na ten temat w zasobach płatnych:

Składki ZUS - czytaj także:

 
Przydatne linki
 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • dopasowania reklam w serwisach społecznościowych,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych oraz do śledzenia użytkowników, kliknięć i konwersji wyświetlanych reklam.
Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych
  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - dopasowania reklam w serwisach społecznościowych,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych oraz do śledzenia użytkowników, kliknięć i konwersji wyświetlanych reklam w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.
W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.