Łącznie spółek może pozwolić podmiotom uczestniczącym w tej procedurze na uzyskanie większej efektywności gospodarczej. Procedura łączenia jest złożona. Z uproszczeń mogą jednak skorzystać w szczególności spółki osobowe łączące się przez zawiązanie spółki z o.o. czy tzw. małe spółki z o.o.

Które spółki mogą się łączyć?

Łączyć się mogą zarówno spółki kapitałowe, jak i osobowe. Z tym zastrzeżeniem, że spółki osobowe mogą się łączyć między sobą tylko przez zawiązanie spółki kapitałowej. Możliwe jest także tzw. łączenie mieszane z udziałem zarówno spółek osobowych, jak i kapitałowych. Jednakże spółka osobowa nie może być spółką przejmującą ani spółką nowo zawiązaną. Dopuszczalne jest także transgraniczne łączenie spółek.

Nie może się łączyć spółka w likwidacji, która rozpoczęła podział majątku, ani spółka w upadłości.

Połączenie spółek może przybrać postać łączenia się przez:

• przejęcie, tj. przez przeniesienie całego majątku spółki (przejmowanej) na inną spółkę (przejmującą) za udziały lub akcje, które spółka przejmująca wydaje wspólnikom spółki przejmowanej albo
   
• zawiązanie nowej spółki, tj. przez zawiązanie spółki kapitałowej, na którą przechodzi majątek wszystkich łączących się spółek za udziały lub akcje nowej spółki (art. 492 § 1 K.s.h.).

Skutki połączenia

Połączenie następuje z dniem wpisania do KRS, jest to tzw. dzień połączenia (art. 493 K.s.h.). Spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana wstępuje z tym dniem we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki (art. 494 § 1 K.s.h.).

Przechodzą na nią także przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki każdej z łączących się spółek. Stanowi tak art. 93 Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.).

Z dniem połączenia wspólnicy spółki przejmowanej lub spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki stają się wspólnikami spółki przejmującej bądź spółki nowo zawiązanej.

Złożona procedura

Przeprowadzenie połączenia spółek wymaga pisemnego uzgodnienia planu połączenia. Jego treść określa art. 499 K.s.h. (gdy łączą się wyłącznie spółki kapitałowe) albo art. 518 K.s.h. (w przypadku łączenia z udziałem spółek osobowych).

Do planu połączenia należy przygotować następujące załączniki:

• projekt uchwał o połączeniu spółek,
   
• projekt zmian umowy albo statutu spółki przejmującej bądź projekt umowy albo statutu spółki nowo zawiązanej,
   
• ustalenie wartości majątku spółki przejmowanej bądź spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki,
   
• oświadczenie zawierające informację o stanie księgowym spółki.

Plan połączenia powinien być:

• zgłoszony do sądu rejestrowego łączących się spółek (art. 500 § 1, art. 519 K.s.h.),
   
• ogłoszony w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nie później niż na miesiąc przed datą zgromadzenia wspólników lub walnego zgromadzenia, na którym ma być podjęta uchwała o połączeniu (art. 500 § 2 K.s.h.); w razie łączenia z udziałem spółek osobowych przepisy nie ustanawiają obowiązku ogłoszenia planu połączenia,
   
• poddany badaniu przez biegłego w zakresie poprawności i rzetelności (art. 502-503 K.s.h.).

Poza tym zarówno zarządy, jak i wspólnicy uprawnieni do prowadzenia spraw spółki mają obowiązek sporządzić pisemne sprawozdania uzasadniające połączenie.

Wspólnicy łączących się spółek powinni być dwukrotnie powiadomieni o połączeniu (art. 504 i art. 521 K.s.h.). Połączenie wymaga podjęcia uchwał w tej sprawie przez wspólników, zgromadzenia wspólników (walne zgromadzenia) każdej z łączących się spółek. Uchwały te powinny być umieszczone w protokole sporządzonym przez notariusza (art. 506 § 5 i art. 522 § 6 K.s.h.).

Ostatnim etapem procedury połączenia jest rejestracja w KRS i ogłoszenie o połączeniu (art. 507-508 i art. 523-524 K.s.h.).

Gdy łączą się spółki osobowe

Analizując regulacje dotyczące łączenia z udziałem spółek osobowych można stwierdzić, że z największych ułatwień można skorzystać, gdy łączą się wyłącznie spółki osobowe (jawne, partnerskie czy komandytowe) przez zawiązanie spółki z o.o. W takim przypadku nie ma obowiązku sporządzania planu połączenia (art. 517 § 2 K.s.h.). W konsekwencji nie ma potrzeby zgłaszania go do KRS czy poddawania badaniu. Ponadto gdy wszyscy wspólnicy łączących się spółek prowadzą sprawy spółki, to stosownie do treści art. 521 § 1 K.s.h., nie ma konieczności zawiadamiania ich o połączeniu.

Uproszczenia dla spółek z o.o.

W przypadku łączenia się spółek kapitałowych badanie planu połączenia przez biegłego i jego opinia nie są wymagane, jeżeli wszyscy wspólnicy każdej z łączących się spółek wyrażą na to zgodę (art. 503¹ K.s.h.).

Jednakże z dodatkowych uproszczeń procedury mogą skorzystać tzw. małe spółki z o.o. Stosownie do treści art. 516 § 7 K.s.h. do łączenia się spółek z o.o., których wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne w liczbie nieprzekraczającej we wszystkich łączących się spółkach dziesięciu osób, nie stosuje się przepisów art. 500 § 2 i art. 502-504, chyba że przynajmniej jeden wspólnik zgłosi sprzeciw spółce, nie później niż w terminie miesiąca od dnia zgłoszenia planu połączenia do sądu rejestrowego.

Zatem łączenie tzw. małych spółek z o.o., o ile żaden wspólnik nie zgłosi sprzeciwu, może przebiegać według uproszczonego postępowania łączeniowego. W tym przypadku niezbędne jest sporządzenie planu połączenia, jednakże nie ma obowiązku jego ogłoszenia oraz poddania go badaniu przez biegłego w zakresie poprawności i rzetelności. Co więcej, nie wystąpi obowiązek dwukrotnego informowania wspólników o zamiarze połączenia z inną spółką.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 15.09.2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. nr 94, poz. 1037 ze zm.).